Jerzyki przylatują do Polski w pierwszych dniach maja, a odlatują w pierwszej połowie sierpnia. Spędzają u nas krótki sezon lęgowy, po czym wracają na zimowiska w Afryce Południowej. Termin może nieznacznie różnić się w zależności od pogody, ale ramy maj–sierpień pozostają typowe dla tego gatunku.
Jak wygląda życie jerzyków w Polsce?
Jerzyk zwyczajny (Apus apus) wykorzystuje polskie miasta przede wszystkim jako miejsce rozrodu. Gniazduje w szczelinach budynków, otworach wentylacyjnych i stropodachach. Ptaki często wracają do tego samego miejsca lęgowego, dlatego zamknięcie jednego otworu może pozbawić je siedliska na wiele kolejnych sezonów.
Większość życia spędzają w powietrzu. W locie polują na owady, zbierają materiał do wyściółki gniazda, a nawet odpoczywają. Ich dieta obejmuje między innymi komary, muchy i meszki, dzięki czemu obecność kolonii jerzyków ogranicza liczbę uciążliwych owadów w miastach.
Najważniejsze fakty dotyczące tego gatunku to:
- Przylot – pierwsze dni maja.
- Odlot – pierwsza połowa sierpnia.
- Miejsce lęgowe – najczęściej szczeliny i otwory w budynkach.
- Dieta – wyłącznie owady chwytane w locie.
- Przywiązanie do siedliska – ptaki często wracają do tego samego otworu.
- Długowieczność – jerzyki mogą żyć ponad 20 lat.
Dlaczego trzeba chronić ich siedliska?
Jerzyk jest objęty ścisłą ochroną gatunkową. Szczególnym zagrożeniem pozostaje termomodernizacja budynków, podczas której bez wcześniejszej kontroli przyrodniczej zasłania się otwory wentylacyjne lub szczeliny wykorzystywane przez ptaki. Takie działania mogą zniszczyć gniazda, a nawet uwięzić dorosłe osobniki i pisklęta.
Przed remontem budynku należy zlecić ekspertyzę ornitologiczną, która sprawdzi, czy obiekt jest zasiedlony. Prace wpływające na chronione siedliska wymagają uwzględnienia przepisów ochrony przyrody, a w określonych sytuacjach także uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Jeśli otwory muszą zostać zamknięte, rozwiązaniem kompensacyjnym mogą być właściwie zamontowane budki lęgowe.
Najlepszy czas na planowanie prac przy budynku zajmowanym przez jerzyki przypada poza ich sezonem lęgowym. Nie wolno samodzielnie zamurowywać ani zasłaniać otworów bez wcześniejszej oceny ornitologa.
