Jerzyk zwyczajny jest owadożernym ptakiem, który w naturze zjada owady chwytane w locie – między innymi komary, muchy i meszki. Nie wolno podawać mu chleba, ziaren, mleka ani mięsa mielonego. Jeśli znaleziony osobnik wymaga pomocy, jego żywienie powinno odbywać się po konsultacji z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt, ponieważ nieumiejętne karmienie może doprowadzić do zachłyśnięcia lub urazu.
Co jedzą jerzyki?
Jerzyk to obligat owadożerny. Oznacza to, że jego organizm jest przystosowany do pokarmu zwierzęcego, przede wszystkim niewielkich owadów zbieranych w powietrzu. Ptak nie ma przystosowań do jedzenia ziaren ani typowego pokarmu podawanego ptakom domowym.
W normalnych warunkach jerzyki nie potrzebują dokarmiania przez ludzi. Problem pojawia się wtedy, gdy ptak jest ranny, wycieńczony, odwodniony albo wypadł z gniazda. Taka sytuacja wymaga pomocy rehabilitacyjnej, a nie przypadkowego karmienia produktami dostępnymi w kuchni.
Czym karmić jerzyka w rehabilitacji?
Podstawą diety stosowanej w opiece nad osłabionym jerzykiem są owady karmowe. Ich przygotowanie ma znaczenie dla bezpieczeństwa ptaka i wartości pokarmowej posiłku:
| Rodzaj owada | Rola w diecie | Przygotowanie |
|---|---|---|
| Świerszcz domowy lub bananowy | Podstawa diety | Po schłodzeniu i zamrożeniu usuwa się kończyny, skrzydła oraz aparat gębowy. Owada rozmraża się, przepłukuje ciepłą wodą i osusza. |
| Mącznik młynarek | Dodatek | Podaje się larwę bez aparatu gębowego, po sparzeniu i osuszeniu. Pokarm posypuje się preparatem wapniowym. |
| Mol woskowy | Urozmaicenie, pomoc dla ptaków osłabionych | Larwę przechowuje się w chłodzie, przed podaniem przelewa ciepłą, przegotowaną wodą, osusza i nakłuwa. |
| Larwy trutni pszczoły miodnej | Dodatek | Larwy wyjmuje się z plastra, krótko parzy, schładza, osusza i porcjuje. |
Świerszcze powinny stanowić trzon jadłospisu, a mączniki, mole woskowe i larwy trutni jedynie jego uzupełnienie. Przy przygotowywaniu owadów trzeba zwrócić uwagę na kilka zasad:
- Owady powinny pochodzić z pewnego źródła i nie mieć kontaktu z pestycydami.
- Przed podaniem należy usunąć twarde, ostre lub łatwo uszkadzające tkanki elementy.
- Rozmrożony pokarm trzeba podać po ogrzaniu do temperatury pokojowej, nie bezpośrednio po wyjęciu z lodówki.
- Sprzęt, pojemniki i dłonie należy utrzymywać w czystości, aby ograniczyć ryzyko zakażenia.
- O suplementacji wapniem powinien decydować opiekun współpracujący z rehabilitatorem lub lekarzem weterynarii.
Jak bezpiecznie karmić jerzyka?
W warunkach rehabilitacji jerzyk często nie zaczyna samodzielnie pobierać pokarmu. Karmienie ręczne, określane czasem jako karmienie na siłę, jest jednak czynnością obarczoną ryzykiem. Dorosły ptak może nie nauczyć się samodzielnego jedzenia w niewoli, a u młodego osobnika nie jest to gwarantowane.
Nie należy ściskać tułowia. Jerzyk ma delikatne worki powietrzne, które mogą zostać uszkodzone przy nieprawidłowym chwycie. Bez doświadczenia lepiej nie próbować otwierać dzioba ani wciskać pokarmu na siłę.
- Umieść ptaka na stabilnym, miękkim podłożu i ogranicz jego ruchy bez uciskania klatki piersiowej.
- Jeśli specjalista zaleci karmienie, przytrzymaj głowę u podstawy żuchwy, nie ściskając szyi.
- Delikatnie rozchyl dziób i podaj przygotowanego owada na język, nie wpychając go głęboko do gardła.
- Obserwuj ptaka po każdym kęsie i przerwij karmienie, gdy pojawi się kaszel, duszność lub brak odruchu połykania.
- Ustal częstotliwość posiłków z ośrodkiem rehabilitacji. W opisach opieki nad jerzykami pojawia się zwykle kilka karmień w ciągu dnia, zależnie od wieku i stanu ptaka.
Pojenie i najważniejsze ostrzeżenia
Odwodnionemu ptakowi specjalista może zalecić podawanie 5-procentowego roztworu glukozy. W materiałach rehabilitacyjnych odpowiada mu około jedna łyżeczka cukru na 100 ml wody. Roztwór podaje się wyłącznie kroplami, przykładając pojedynczą kroplę do kącika dzioba lub jego końca i sprawdzając, czy ptak przełyka.
Nie wlewaj wody ani glukozy bezpośrednio do dzioba. Płyn może dostać się do dróg oddechowych i spowodować zachłyśnięcie. Jerzyk jest ptakiem dziennym, dlatego nie karmi się go w nocy. Zbyt mocne rozchylanie dzioba, ściskanie tułowia i podawanie nieprzygotowanych owadów może zakończyć się ciężkim urazem.
Co zrobić po znalezieniu rannego jerzyka?
Najpierw skontaktuj się z najbliższym Ośrodkiem Rehabilitacji Dzikich Zwierząt i opisz stan ptaka. Do czasu uzyskania instrukcji umieść go w przewiewnym kartonowym pudełku wyłożonym ręcznikiem papierowym. Pudełko powinno stać w spokojnym, ciepłym i zaciemnionym miejscu.
Transport jerzyka do ORDZ jest bezpieczniejszy niż wielogodzinna samodzielna opieka. Nie próbuj poić ani karmić ptaka, jeśli jest nieprzytomny, ma problemy z oddychaniem lub nie reaguje na bodźce. W takich przypadkach liczy się szybka konsultacja, a nie podanie przypadkowego pokarmu.
Jerzyk potrzebujący pomocy nie jest zwierzęciem domowym. Najbezpieczniejsze rozwiązanie to przekazanie go osobom, które mają doświadczenie w rehabilitacji dzikich ptaków i mogą dobrać dietę oraz sposób karmienia do jego wieku i stanu zdrowia.
Artykuł nie stanowi porady weterynaryjnej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku znalezienia rannego lub osłabionego jerzyka skontaktuj się z lekarzem weterynarii albo ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt.
