Gdy znajdziesz rannego ptaka chronionego, najpierw oceń, czy rzeczywiście potrzebuje interwencji. Jeśli ma widoczne obrażenia, nie reaguje na otoczenie albo nie może odlecieć, zabezpiecz go w kartonie i jak najszybciej skontaktuj z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt lub lekarzem weterynarii. Nie karm go, nie poj go na siłę i nie próbuj leczyć samodzielnie.
Czy ptak faktycznie potrzebuje pomocy?
Nie każdy ptak siedzący na ziemi jest ranny. Szczególnej ostrożności wymaga ocena młodych osobników. Podlot jest już opierzony, uczy się latać i może poruszać się nieporadnie, ale zwykle pozostaje pod opieką rodziców. Jeśli żywo reaguje na otoczenie i nie ma obrażeń, nie zabieraj go do domu.
Inaczej postępuj, gdy ptak krwawi, ma nienaturalnie ułożone skrzydło, kuleje, przewraca się, leży bez ruchu albo nie próbuje uciec przed człowiekiem. Pomocy może wymagać także pisklę bez piór, które wypadło z gniazda. Jeżeli możesz bezpiecznie dosięgnąć gniazda, odłóż je z powrotem. Ludzki zapach nie powoduje odrzucenia pisklęcia przez rodziców. Gdy gniazdo jest zniszczone lub niedostępne, skontaktuj się z ośrodkiem.
| Sytuacja | Czy potrzebuje pomocy? | Działanie |
|---|---|---|
| Opierzony podlot, który podskakuje lub krótko podlatuje i reaguje na otoczenie | Najczęściej nie | Zostaw go na miejscu. Jeśli grozi mu kot, ruch uliczny lub inne bezpośrednie niebezpieczeństwo, przenieś go w bezpieczne miejsce w pobliżu. |
| Nieopierzone lub słabo opierzone pisklę bez widocznych obrażeń | Możliwe, że tak | Spróbuj odłożyć je do gniazda. Jeśli nie jest to możliwe, skontaktuj się z ośrodkiem rehabilitacji. |
| Ptak z krwią, raną, złamanym lub zwisającym skrzydłem | Tak | Bezpiecznie zabezpiecz ptaka i przekaż go specjaliście. |
| Ptak osowiały, skulony, nieuciekający przed człowiekiem | Najczęściej tak | Nie przedłużaj obserwacji. Skontaktuj się z ośrodkiem lub weterynarzem. |
| Ptak po zderzeniu z szybą, leżący bez ruchu | Możliwe, że tak | Zapewnij mu ciszę i ciemność w kartonie, a następnie skonsultuj sytuację ze specjalistą. |
Jak zabezpieczyć rannego ptaka?
Interweniuj tylko wtedy, gdy możesz zrobić to bezpiecznie. Ranny ptak może dziobać, drapać i gwałtownie trzepotać skrzydłami. Ptaki mogą przenosić drobnoustroje, a duże osobniki są wystarczająco silne, by zranić człowieka. Załóż rękawiczki i nie zbliżaj twarzy do dzioba.
Przygotuj przed pochwyceniem podstawowe rzeczy potrzebne do krótkiego i bezpiecznego transportu:
- Rękawiczki chroniące dłonie.
- Kartonowe pudełko dopasowane do wielkości ptaka, z otworami wentylacyjnymi.
- Ręcznik papierowy lub gładką tkaninę do wyłożenia dna.
- Drugą tkaninę lub ręcznik do delikatnego przykrycia ptaka podczas chwytania.
Następnie wykonaj kolejne czynności:
- Odsuń ludzi, psy i koty. Ogranicz hałas oraz gwałtowne ruchy.
- Przykryj ptaka lekkim ręcznikiem, jeśli pozwala na to sytuacja. Ułatwi to bezpieczne podniesienie i ograniczy trzepotanie.
- Chwyć go delikatnie, bez ściskania klatki piersiowej. Zbyt mocny ucisk może utrudnić oddychanie.
- Umieść ptaka w kartonie wyłożonym papierem lub gładką tkaniną. Nie używaj waty ani materiałów, z których wystają nitki, ponieważ pazury mogą się w nie zaplątać.
- Zamknij pudełko i ustaw je w ciemnym, cichym miejscu, z dala od ogrzewania, słońca i innych zwierząt.
- Skontaktuj się z ośrodkiem rehabilitacji i ustal możliwie szybki transport. W samochodzie unieruchom karton pasem bezpieczeństwa, ale nie otwieraj go po drodze.
Nie podawaj jedzenia ani wody do dzioba. Ptak może zachłysnąć się płynem, a niewłaściwy pokarm może pogorszyć jego stan. Szczególnie szkodliwy jest chleb. Ogrzewanie, pojenie i żywienie powinny być ustalone z ośrodkiem, zwłaszcza gdy ptak jest mokry, wychłodzony, ma drgawki albo prawdopodobnie uderzył w szybę.
Dużego ptaka, na przykład bociana, bielika lub innego ptaka drapieżnego, nie próbuj łapać samodzielnie bez doświadczenia. Zabezpiecz miejsce, zachowaj dystans i wezwij pomoc. Próba pochwycenia może skończyć się obrażeniami człowieka i dodatkowymi urazami zwierzęcia.
Do kogo zadzwonić?
Najpierw skontaktuj się z placówką, która może przyjąć dzikiego ptaka. Aktualność danych trzeba potwierdzić telefonicznie, ponieważ ośrodki mogą mieć ograniczoną możliwość przyjmowania zwierząt.
W razie potrzeby korzystaj z następującej kolejności:
- Ośrodek rehabilitacji dzikich zwierząt – zapyta, czy może przyjąć ptaka i wskaże dalsze postępowanie.
- Lekarz weterynarii – najlepiej zajmujący się ptakami, zwierzętami egzotycznymi lub dzikimi. Leczenie może prowadzić wyłącznie lekarz weterynarii.
- Gmina lub urząd miasta – samorząd może wskazać wykonawcę interwencji albo współpracującego weterynarza.
- Straż miejska, straż gminna, policja lub straż pożarna – gdy ptak znajduje się w miejscu niebezpiecznym dla ludzi, na jezdni, dachu, lodzie lub w sytuacji wymagającej interwencji służb.
Wykaz ośrodków rehabilitacji zwierząt publikuje Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Sprawdź go na stronie GDOŚ i przed transportem zadzwoń do wybranej placówki. Pomoc rannego dzikiego zwierzęcia nie oznacza jego zatrzymania ani udomowienia. Celem jest przekazanie go osobom, które przygotują go do powrotu na wolność.
Czego nie robić?
Najczęstsze błędy wynikają z chęci szybkiego działania. W przypadku dzikiego ptaka mogą jednak pogorszyć jego stan:
- Nie zabieraj zdrowego podlota bez wyraźnej przyczyny.
- Nie karm ptaka chlebem ani przypadkowym pokarmem.
- Nie wlewaj wody do dzioba i nie poij na siłę.
- Nie podawaj leków, nie opatruj ran i nie próbuj nastawiać skrzydeł samodzielnie.
- Nie głaszcz ptaka, nie przyzwyczajaj go do człowieka i nie trzymaj go w domu dłużej, niż wymaga przekazanie specjalistom.
- Nie chwytaj dużego ptaka, jeśli nie masz pewności, że zrobisz to bezpiecznie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza weterynarii ani instrukcji ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt.
