Ptaki zimą dokarmiaj dopiero podczas silnych mrozów i po opadach śniegu, gdy mają utrudniony dostęp do naturalnego pokarmu. Najlepiej podawać im słonecznik, niesolone orzechy, ziarna, tłuszcz zwierzęcy oraz świeże lub suszone owoce. Chleb, sól, resztki z obiadu i spleśniałe produkty mogą poważnie zaszkodzić.
Kiedy zacząć dokarmianie ptaków?
W łagodnych warunkach ptaki zwykle radzą sobie bez pomocy człowieka. Dokarmianie ma sens przede wszystkim wtedy, gdy ziemia jest zamarznięta, śnieg długo zalega, a niskie temperatury utrudniają znalezienie nasion, owadów i owoców. Nie powinno być całorocznym zastępstwem naturalnego żerowania.
Rozpoczęcie dokarmiania oznacza zobowiązanie na cały trudny okres. Ptaki szybko zapamiętują stałe miejsce i mogą włączyć je do codziennej trasy poszukiwania pożywienia. Dlatego lepiej podawać mniejsze porcje, ale regularnie, niż jednorazowo wysypać dużą ilość karmy, a później przestać uzupełniać zapasy.
Czym dokarmiać ptaki zimą?
Podstawą zimowej karmy powinny być naturalne, wysokoenergetyczne produkty. Nasiona oleiste, zwłaszcza czarny lub łuskany słonecznik, dostarczają dużo energii sikorom, kowalikom, dzwońcom i wróblom. Można też stosować proso, owies, pszenicę oraz inne nieprzetworzone ziarna.
Orzechy powinny być niesolone i najlepiej rozdrobnione, zwłaszcza gdy mają trafić do małych ptaków. Sprawdzają się orzechy włoskie, laskowe i ziemne. Dobrym pokarmem są także jabłka, gruszki, jarzębina, głóg oraz suszone owoce bez konserwantów, cukru i siarki.
| Pokarm zalecany | Kategorycznie zakazane |
|---|---|
| Słonecznik, proso, owies i inne ziarna | Chleb i inne pieczywo |
| Niesolone orzechy | Sól, solona słonina i przyprawione produkty |
| Niesolony łój, słonina lub kule tłuszczowe | Resztki z obiadu, produkty smażone i przetworzone |
| Jabłka, gruszki, jarzębina i niesiarkowane owoce suszone | Pokarm spleśniały, zepsuty lub wilgotny |
Niesolona słonina i domowe kule tłuszczowe są przeznaczone przede wszystkim na okres mrozów. W dodatnich temperaturach tłuszcz może szybko jełczeć. Gotowe kule należy wyjąć z plastikowej siatki, ponieważ ptaki mogą się w niej zaplątać. Bezpieczniej użyć specjalnego metalowego karmnika albo zawiesić kulę bez opakowania.
Dlaczego chleb szkodzi ptakom?
Ptakom nie należy podawać chleba – ani świeżego, ani suchego. Pieczywo ma małą wartość odżywczą w stosunku do potrzeb dzikich ptaków, a jego składniki mogą zaburzać trawienie. Sól obecna w pieczywie i innych ludzkich produktach obciąża organizm ptaka oraz może sprzyjać odwodnieniu i problemom z nerkami.
Najważniejsze zagrożenia związane z podawaniem chleba to:
- pęcznienie pokarmu w przewodzie pokarmowym i zaburzenia trawienia,
- kwasica oraz powstawanie gazów utrudniających pobieranie kolejnego pokarmu,
- pozorne uczucie sytości bez dostarczenia niezbędnych składników odżywczych,
- ryzyko choroby określanej jako anielskie skrzydło, czyli deformacji skrzydła obserwowanej szczególnie u ptaków wodnych.
Chleb łatwo także wilgotnieje i pleśnieje w karmniku. To samo dotyczy resztek z obiadu, nawet jeśli wydają się nieszkodliwe. Sól, przyprawy, tłuszcz po smażeniu i przetworzone składniki nie należą do naturalnego pokarmu dzikich ptaków.
Jak przygotować bezpieczny karmnik?
Sam dobór karmy nie wystarczy. Brudny karmnik może stać się miejscem przenoszenia chorób, zwłaszcza gdy gromadzi się w nim wiele ptaków. Lokalizacja powinna chronić je także przed kotami, kunami i kolizjami z szybami.
Najważniejsze zasady można uporządkować w kilku krokach:
- Umieść karmnik stabilnie, najlepiej na wysokości około 1,5 m lub wyżej, poza zasięgiem kotów i innych drapieżników.
- Wybierz miejsce osłonięte, ale nie montuj karmnika bezpośrednio przy dużej szybie, ponieważ ptaki mogą się z nią zderzać.
- Usuwaj codziennie lub regularnie niezjedzone resztki, odchody i wilgotną karmę, a karmnik myj gorącą wodą bez silnych detergentów.
- Wystaw płytkie poidło z czystą wodą i wymieniaj ją często, aby nie zamarzała ani nie zanieczyszczała się.
Woda jest potrzebna także zimą. Poidło nie powinno stać bezpośrednio na ziemi, gdzie ptaki byłyby bardziej narażone na atak. W pobliżu karmnika można pozostawić krzew lub drzewo, na którym ptaki odpoczną i obserwują otoczenie, ale nie należy tworzyć gęstej osłony ułatwiającej drapieżnikowi skryte podejście.
Pomoc także bez karmnika
Najbardziej trwałą formą wsparcia jest tworzenie naturalnych źródeł pokarmu. W ogrodzie można sadzić rodzime krzewy, których owoce utrzymują się jesienią i zimą, takie jak jarząb pospolity, głóg, dzika róża, dereń, bez czarny, kalina koralowa czy tarnina. Taka roślinność zapewnia ptakom pokarm i schronienie, a dokarmianie pozostaje dodatkiem na czas naprawdę trudnych warunków.
Najbezpieczniejsza ptasia stołówka jest czysta, regularnie uzupełniana i oparta na niesolonych, naturalnych produktach. Jeśli nie możesz zapewnić stałej opieki przez zimę, lepiej nie rozpoczynać dokarmiania.
