Deszcz nie musi oznaczać rezygnacji z fotografowania ptaków. Pokrowiec, osłona przeciwsłoneczna i rozsądnie dobrane ustawienia pozwalają chronić sprzęt, a krople, mokre pióra i rozproszone światło mogą nadać zdjęciom wyjątkowy charakter.
Przygotowanie sprzętu i fotografa
Najpierw zabezpiecz aparat tak, aby osłona nie utrudniała obsługi spustu migawki, zoomu i pierścienia ostrości. Uszczelniony korpus lub obiektyw nie oznacza pełnej odporności na długotrwałe opady. Przy silnym deszczu woda może dostać się przez klapki, przyciski, mocowanie obiektywu albo miejsca łączenia elementów.
Najwygodniejszy będzie dopasowany pokrowiec przeciwdeszczowy na korpus i obiektyw. Awaryjnie można użyć foliowego worka z wyciętym otworem na obiektyw, ale takie rozwiązanie słabiej sprawdza się przy wietrze i ulewie. Torbę lub plecak także osłoń pokrowcem. Nie wkładaj mokrego aparatu do szczelnie zamkniętej torby bez możliwości późniejszego wysuszenia.
W fotografii ptaków szczególnie przydatna jest osłona przeciwsłoneczna, czyli tulipan. Ogranicza liczbę kropel trafiających na przednią soczewkę i chroni ją przed przypadkowym uderzeniem. Nie zastępuje pokrowca, ale stanowi pierwszą osłonę obiektywu.
Przed wyjściem przygotuj podstawowe akcesoria:
- Pokrowiec przeciwdeszczowy – najlepiej taki, który pozwala korzystać z wizjera i podstawowych elementów sterujących.
- Osłona przeciwsłoneczna – zmniejsza ryzyko zachlapania przedniej soczewki.
- Ściereczki z mikrofibry – przydadzą się do delikatnego usuwania kropel z obiektywu.
- Silica gel – saszetki pochłaniające wilgoć można włożyć do torby lub pojemnika ze sprzętem.
Zadbaj również o siebie. Wodoodporna kurtka, nieprzemakalne buty, nakrycie głowy i cienkie rękawiczki ułatwią spokojną pracę. Wybierz miejsce, w którym możesz schronić się pod drzewami, w zaroślach, wiacie lub przy innym zadaszeniu, nie podchodząc przy tym do ptaków zbyt blisko.
Ostrzeżenie: nawet sprzętu opisanego jako uszczelniony nie wystawiaj na bezpośrednie zalanie, silną ulewę ani długotrwałe moknięcie. Gdy woda zaczyna spływać po korpusie, krople dostają się pod osłonę albo wiatr uniemożliwia kontrolę nad sprzętem, przerwij sesję.
Ustawienia aparatu w deszczowe dni
Deszczowe niebo daje mało światła, a ptaki mogą poruszać się nagle i szybko. Najważniejszy jest więc kompromis między czasem migawki a ISO. Wyższe ISO pozwoli utrzymać krótki czas, ale zwiększy szum. Przy nieruchomym ptaku możesz pozwolić sobie na nieco dłuższą ekspozycję, natomiast przy locie lub gwałtownym ruchu priorytetem będzie czas migawki.
| Warunki | Czas migawki | ISO | Korekta ekspozycji |
|---|---|---|---|
| Lekka mżawka i względnie jasne niebo | Około 1/500–1/1000 s dla poruszającego się ptaka | Około 800–1600 | 0 do +1 EV, gdy ptak jest zbyt ciemny na tle szarego nieba |
| Ulewa lub ciemne chmury | Około 1/1000–1/2000 s przy locie, jeśli pozwala na to światło | Około 1600–6400 lub więcej, zależnie od aparatu | Najczęściej +1/3 do +1 EV, po kontroli świateł |
| Nieruchomy ptak i krople deszczu w kadrze | Około 1/60–1/250 s, zależnie od ruchu i ogniskowej | Najniższe możliwe, które zapewnia ostrość | Koryguj według wyglądu piór i tła |
Podane wartości są punktami wyjścia, a nie stałą receptą. Zacznij od trybu preselekcji czasu lub manualnego, włącz ciągły autofokus i zdjęcia seryjne. Przy ptaku w locie czas rzędu 1/1000 s często pomaga zatrzymać ruch, a małe, szybkie gatunki mogą wymagać jeszcze krótszej ekspozycji. Jeśli fotografujesz spokojnego ptaka siedzącego na gałęzi, ważniejsze będzie sprawdzenie, czy długi teleobiektyw nie powoduje poruszenia kadru.
Szare niebo może zmylić światłomierz. Jasna scena bywa wtedy rejestrowana zbyt ciemno, dlatego kontroluj histogram i szczegóły piór. Gdy ptak pozostaje niedoświetlony, zastosuj dodatnią kompensację ekspozycji. Nie zwiększaj jej jednak bez kontroli, ponieważ białe pióra łatwo stracić w prześwietlonych partiach.
Jeśli chcesz pokazać krople jako smugi, spróbuj czasu w okolicach 1/60 s. Przy takim ustawieniu łatwo jednak poruszyć ptaka lub cały kadr. Fotografowanie z dłuższym teleobiektywem wymaga wtedy stabilnego podparcia, na przykład statywu albo monopodu, o ile warunki i miejsce na to pozwalają.
Techniki fotografowania ptaków w deszczu
Podczas opadów wiele ptaków ogranicza aktywność i szuka osłony. Sprawdzaj gałęzie pod koronami drzew, gęste zarośla, brzegi trzcinowisk oraz miejsca, w których ptaki mogą przeczekać ulewę. Ich mniejsza ruchliwość ułatwia obserwację, ale nie oznacza, że można skracać dystans bez ograniczeń. Teleobiektyw pozwala fotografować bez płoszenia zwierząt.
Pracuj z osłoniętego miejsca i przygotuj kadr wcześniej. Zostaw przestrzeń w kierunku, w którym ptak patrzy lub może odlecieć. Mokre liście, krople na piórach i rozmyte tło budują atmosferę zdjęcia. Możesz też skierować obiektyw tak, aby deszcz pojawił się jako delikatne smugi, lecz unikaj tła pełnego przypadkowych gałęzi i jasnych plam.
Ostrość ustawiaj na oku, a przy szybko poruszającym się ptaku korzystaj z ciągłego autofokusa. Tryb seryjny zwiększa szansę na uchwycenie momentu otrząsania piór, rozłożenia skrzydeł lub startu z gałęzi. Poziom światła może zmieniać się z minuty na minutę, dlatego co jakiś czas sprawdzaj zdjęcia, histogram i krople na soczewce.
Po powrocie do domu
Nie susz aparatu gwałtownie. Wysoka temperatura może zaszkodzić elektronice, uszczelkom i elementom optycznym. Po sesji wykonaj następujące czynności:
- Wyjmij sprzęt z mokrego pokrowca i torby, a zewnętrzne krople delikatnie osusz mikrofibrą.
- Wyjmij akumulator oraz kartę pamięci, jeśli ich wyjęcie nie wymaga dalszego narażania wnętrza aparatu na wilgoć.
- Otwórz klapki i pokrywy, ale nie rozkręcaj korpusu ani obiektywu.
- Połóż sprzęt w suchym miejscu o temperaturze pokojowej, z dala od kaloryfera, suszarki, piekarnika i bezpośredniego słońca.
- Włóż aparat do pojemnika lub torby z saszetkami silica gel i pozostaw do całkowitego wyschnięcia.
Jeśli aparat wpadł do wody, woda dostała się do wnętrza korpusu albo pojawiły się problemy z zasilaniem, nie włączaj go ponownie. Osusz zewnętrzne elementy, odłącz akumulator i przekaż sprzęt do serwisu.
Najlepsze deszczowe kadry powstają wtedy, gdy bezpieczeństwo nie jest poświęcane dla jednego ujęcia. Zacznij od lekkiej mżawki, osłoniętego stanowiska i umiarkowanych ustawień, a z czasem nauczysz się wykorzystywać deszcz jako element kompozycji, nie tylko przeszkodę.
