• foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
foto-ptaki.pl arrow Ptaki arrow Kaczki morskie
 

Sonda

Jakiego typu informacji szukasz tu najczęściej?


 

Jaki korpus uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Jaki obiektyw uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Kaczki morskie Email
Autor: Antoni Marczewski   

Zagrożenia

Opisane gatunki można podzielić na dwie zasadnicze grupy. Do pierwszej zaliczyłbym markaczkę, uhlę, edredona i lodówkę, a więc ptaki ściśle związane ze środowiskiem morskim i przebywające na terenie Polski poza okresem lęgowym.
Bielaczek
Bielaczek - Mergellus albellus © Mateusz Matysiak
Do drugiej należą gągoł i szlachar – kaczki przystępujące w naszym kraju do rozrodu, choć w przypadku szlachara jest to obecnie wątpliwe. Podział ten wiąże ściśle ze zjawiskami, które mogą negatywnie odbijać się na poszczególnych populacjach.

W latach 60. i 70. poważnym problemem, z jakim musiały borykać się zimujące na Bałtyku ptaki, była tzw. zaraza oliwna, czyli wycieki różnego rodzaju substancji ropopochodnych. W mediach jest o nich głośno przy okazji katastrof tankowców, jednak bardzo groźne są liczne, a mniej spektakularne przecieki np. z instalacji portowych. Zanieczyszczenia powodują uszkodzenia termoizolacyjnej struktury upierzenia, przez co ptak jest silnie narażony na śmierć z wychłodzenia. Próbując się oczyścić, połyka on toksyczne substancje i ginie wskutek zatrucia. O ile w pierwszym przypadku można próbować nieść zwierzętom pomoc, zbierając
Szlachar
Szlachar - Mergus serrator © Paweł Wacławik
je z plaż i traktując odpowiednimi detergentami, o tyle w drugim przypadku na ratunek jest już za późno. Na szczęście od pewnego czasu obserwowany jest stopniowy wzrost czystości Bałtyku i zaraza oliwna jako przyczyna śmiertelności powoli traci na znaczeniu. Nie znika natomiast problem tzw. przyłowu, czyli zaplątywania się nurkujących kaczek w rybackie sieci stawne. Co roku w ten sposób ginie co najmniej kilkanaście tysięcy lodówek, a także innych gatunków (na początku grudnia ubiegłego roku w sieci zaplątał się rzadko spotykany nur lodowiec).

Uhle i markaczki to gatunki bardzo płochliwe, które np. rzadko dają do siebie podpłynąć rybackim kutrom i zrywają się do lotu już z odległości kilkuset metrów. Ta wyjątkowo silna wrażliwość na płoszenie powinna być brana pod uwagę przy projektowaniu tzw. pełnomorskich elektrowni wiatrowych (ang. offshore windfarms). Wymagają one regularnych prac konserwacyjnych związanych z przemieszczaniem się obsługi technicznej między lądem a lokalizacją turbin. Jeśli trasa przejazdu wiedzie przez tereny gromadzące duże stada kaczek, mogą one zrezygnować
Gągoły
Gągoły - Bucephala clangula © Paweł Chara
z korzystania z danego obszaru i mieć problemy ze znalezieniem innego, oferującego równie bogatą bazę pokarmową. U wybrzeży północno-wschodniej Anglii obowiązuje oficjalny zakaz lokalizowania inwestycji wiatrowych na wodach o głębokości mniejszej niż 10 m. Same turbiny mogą negatywnie wpływać na populacje małży i innych bezkręgowców, co pociąga za sobą istotne następstwa dla żywiących się nimi ptaków. Płoszenie i zaburzenie dostępności pokarmu są głównymi negatywnymi skutkami działania elektrowni wiatrowych dla kaczek morskich, gdyż bezpośrednie zderzenia z pracującymi skrzydłami wiatraków należą raczej do rzadkości. Poza elektrowniami, trudności w dotarciu do odpowiedniej ilości pożywienia ptaki mogą odczuwać z powodu wydobywania z dna piasku i żwiru, co odbywa się w wielu miejscach na atlantyckich wybrzeżach Europy Zachodniej.

W Polsce wszystkie opisywane gatunki kaczek są objęte ochroną gatunkową (szczególnie szlachar, którego, jako jedynego z tej grupy, nie obowiązują przepisy o zawieszeniu ochrony w przypadku konieczności prowadzenia działań związanych z racjonalną gospodarką
Szlachar
Szlachar - Mergus serrator © Adam Kumiszcza
leśną, rolną i rybacką). Niestety nie wszędzie jest podobnie. Na należących do Finlandii Wyspach Alandzkich co roku myśliwi pozbawiają życia około 25 tys. uhli. W roku 2000 w całej Danii zastrzelono łącznie 80 tys. edredonów – tyle samo co na początku lat 90. Nikt nie wziął jednak pod uwagę faktu, że od tamtej pory liczba zimujących na Bałtyku edredonów spadła o połowę z 400 tys. do 200 tys.

Dla szlacharów, poza procesem eutrofizacji jezior, poważnym niebezpieczeństwem jest niepokojenie przez turystów na terenach lęgowych. W przypadku gągołów problemem może być urządzanie spływów kajakowych rzekami, nad którymi występują, w okresie wodzenia piskląt przez samice. Przestraszone uciekające kaczęta mogą się łatwo zgubić, a jeśli nie połączą się z rodzinnym stadem, grozi im niechybna śmierć. W Drawieńskim Parku Narodowym władze zachęcają turystów do nie urządzania spływów Drawą w okresie od marca do lipca, właśnie ze względu na ochronę familii gągołów. W tym okresie nie powinno się również biwakować na wyspach jeziornych, na których wiadomo, że kaczki przystępują do lęgów (dobrze jest
Lodówka
Lodówka - Clangula hyemalis © Mateusz Matysiak
tworzyć w takich miejscach użytki ekologiczne). Sposobem na pomaganie gągołom jest wieszanie specjalnych skrzynek lęgowych, choć należy pamiętać, że nie zwalnia nas to od ochrony starych dziuplastych drzew, w których schronienie, poza ptakami, znajduje wiele innych kręgowców i bezkręgowców. Szczególną opieką powinno otaczać się dzięcioła czarnego jako „wytwórcę” najbardziej cenionych przez liczne gatunki dziupli.

W roku 2007 na rynku ukazał się „Atlas klimatyczny ptaków lęgowych Europy”, którego autorzy analizują, jak pod koniec XXI w. może wyglądać rozmieszczenie poszczególnych gatunków na naszym kontynencie, jeśli zmiany klimatyczne będą podążać dalej w tym samym kierunku. Niestety publikacja nie przynosi dobrych wiadomości dla kaczek morskich. Ich tereny lęgowe na Półwyspie Skandynawskim albo znacząco się zmniejszą (np. w przypadku markaczki) albo zupełnie znikną (w przypadku edredona). Z wybrzeży Bałtyku mogą zniknąć gniazdujące tu obecnie uhle i szlachary, a lista ptaków gnieżdżących się w Polsce może skrócić się o gągoła i w tym przypadku żadne rozwieszanie budek nic tu nie pomoże.

Literatura:

  1. Beuch S. 2006. Uhla i markaczka – czarne kaczki-bliźniaczki. Kwartalnik OTOP Ptaki 3-4, Marki.
  2. Gromadzki M. (red.) Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa, T.7
  3. Huntley B., Green R.E., Collingham Y.C., Willis S.G. A Climatic Atlas of European Breeding Birds. Hurham University, The RSPB and Lynx Edicions, Barcelona
  4. Meissner W., Cofta T. 1998. Ptaki Bałtyku. Gatunki nurkujące. Wydawnictwo Gdańskie, Gdańsk
  5. Ogilvie M.A. 1976. Ducks of Britain and Europe. T. and A.D. Poyser, Hertfordshire
  6. Scott D.A., Rose P.M. 1996. Atlas of Anatidae Populations in Africa and Western Eurasia. Wetlands International, Wageningen
  7. Sokołowski J. 1958. Ptaki ziem polskich. T.2. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa
  8. Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003. Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. T.1. PTP „pro Natura”, Wrocław.


 
 
2007-2017 © Paweł Wietecha, nota prawna
 jesteśmy też na facebooku ostatnia aktualizacja: 05.04.2015, 18:29co nowego?
1x1px_trns.gif