• foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
foto-ptaki.pl arrow Ptaki arrow Kaczki morskie
 

Sonda

Jakiego typu informacji szukasz tu najczęściej?


 

Jaki korpus uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Jaki obiektyw uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Kaczki morskie Email
Autor: Antoni Marczewski   

Bielaczek
Mergellus albellus

Bielaczki
Bielaczki - Mergellus albellus © Adam Kumiszcza
„Mergellus” pochodzi od łacińskiego słowa „mergus” oznaczającego nurkującego ptaka i „albus” oznaczającego kolor biały. Trudno się więc dziwić tej nazwie, znając upodobania bielaczka do nurkowania (choć na zdecydowanie mniejsze głębokości niż typowe kaczki morskie) oraz znając piękne kontrastowe ubarwienie występujące w szacie godowej u samca. Czarna plama na głowie zaczyna się przy dziobie i zachodzi za oko. Czarny jest również tylny brzeg białego czubka z piór oraz grzbiet i niemal całe skrzydła (z wyjątkiem białej plamy na przedramieniu). Dziób i ogon - szare, natomiast pozostałe partie świecą intensywną bielą. Samica może przypominać samicę gągoła, jednak zamiast białej obroży na szyi ma białą plamkę na policzku. Głowa - ciepłobrązowa, wierzch i boki ciała - szare, brzuch - biały. W locie, podobnie jak u samca, widoczna duża biała plama na przedramieniu.

W szacie spoczynkowej samiec jest podobny do samicy, lecz wierzch i boki ciała ma jaśniejsze, a czarna plama przy dziobie jest bardzo wyraźna.

Bielaczek nie jest licznym gatunkiem lęgowym w Europie. Zamieszkuje przede wszystkim kraje Skandynawskie
Bielaczki
Bielaczki - Mergellus albellus © Mateusz Matysiak
(szczególnie Finlandię), gdzie populacja liczy prawdopodbnie około 2 tys. par. Na terytorium europejskiej części Rosji lęgnie się przypuszczalnie 7-15 tys. par. Najbliższe Polsce stanowiska lęgowe znajdują się na południu Białorusi, gdzie gniazduje ok. 40-50 par. W naszym kraju ptaki te przebywają wyłącznie podczas przelotów i zimowania – w tym czasie w całej Polsce może gromadzić się łącznie do 20-40 tys. tych sympatycznie wyglądających traczy. Migrujące osobniki pojawiają się od końca marca do połowy kwietnia, a później - od końca września do grudnia. Szczególnie licznie w czasie migracji zatrzymują się nad Zalewem Szczecińskim. W drugiej dekadzie listopada 1991 obserwowano na nim zaledwie 200 ptaków, lecz już miesiąc później było ich sto razy więcej! Zdecydowanie mniej licznie zatrzymują się na Zatoce Gdańskiej i Zalewie Wiślanym. Podczas moich zimowych wyjazdów nad Bałtyk widywałem pojedyncze bielaczki wyłącznie na przyujściowym odcinku Wisły-Przekopu. Z drugiej strony warto zaznaczyć, że nie miałem dotychczas okazji prowadzić zimowych obserwacji na Wybrzeżu Zachodnim.

Bielaczki
Bielaczki - Mergellus albellus © Arkadiusz Labudda
Na śródlądziu szczyt liczebności występuje na początku grudnia, choć pierwsze obserwacje mogą się przytrafiać już od września. Zazwyczaj bielaczki nie tworzą większych skupień i takie przypadki jak stado 150 osobników nad Zbiornikiem Jeziorsko (w grudniu 1994) należą do rzadkości. Podobnie sytuacja prezentuje się wiosną – także dla tego okresu maksymalna liczebność jednego stada wynosi 150 bielaczków na Wiśle koło Torunia (pod koniec marca 1996). Ptaki znikają około połowy kwietnia, choć pojedyncze obserwacje pochodzą również z miesięcy późniejszych. Szczególnie ciekawe jest stwierdzenie samca towarzyszącego samicy gągoła przez kilka sezonów w latach 1992-95 koło Kwilcza pod Sierakowem. Nie wiadomo, czy coś wyszło z tego związku. Faktem jest, że samice gągołów i bielaczków są do siebie podobne i że oba gatunki często trzymają się razem w miejscach wspólnego występowania. Widząc więc stado gągołów warto je dokładnie przejrzeć aby sprawdzić, czy przypadkiem gdzieś nie pływa samotny bielaczek.

Bielaczek
Bielaczek - Mergellus albellus © Adam Kumiszcza
Bielaczki zimują w Europie Środkowej i Zachodniej, lokalnie nad Morzem Czarnym i Kaspijskim. Osobniki gniazdujące na Syberii (gdzie tereny lęgowe sięgają na wschodzie do Kamczatki) spędzają zimę we wschodnich Chinach, Japonii i na Półwyspie Koreańskim.

Najważniejszym zimowiskiem bielaczków w Polsce jest Ujście Odry, gdzie może przebywać do 30 tys. ptaków (choć przeważnie ich liczba wynosi kilkanaście tysięcy). Zgromadzenia dochodzące do 1500 ptaków notowano w lutym również na Zalewie Kamieńskim. Podczas łagodniejszych zim istotną rolę odgrywa również Zalew Wiślany, gdzie w styczniu stwierdzano ponad 3 tys. osobników.

Na śródlądziu w surowe zimy notowano łącznie do 800 osobników, a w łagodne – do 7200.

W zależności od sezonu liczniej występują w zachodniej lub wschodniej części kraju. Szczególnie często można je spotkać nad Wisłą – np. maksymalna liczba bielaczków spędzających zimę na odcinku warszawskim wynosiła 150 ptaków (głównie w północnej części, na wysokości młocińskiego kolektora ściekowego). Na Nizinie Mazowieckiej w latach 1984-1993 zimowało od 10 do 222 bielaczków. Wszystkie zatrzymujące się tu ptaki występowały głównie na Wiśle, Narwi i Zalewie Zegrzyńskim. Liczne zgrupowania tworzą się nieraz na Zbiorniku
Bielaczek
Bielaczek - Mergellus albellus © Paweł Chara
Włocławskim (do 100) . Na terenie Śląska zimuje co roku do 230 osobników, głównie na górnej Odrze. Prawdopodobnie jest to liczebność zaniżona, gdyż nad samym zbiornikiem Dzierżno Duże koło Gliwic stwierdzono w lutym 2000 264 traczy.

Bardzo mroźne zimy mogą przegonić bielaczki dalej na południe (docierając nawet na wybrzeża Afryki). Podczas trwających 20 lat badań ptaków zimujących w Szwajcarii stwierdzono, że najliczniej pojawiły się tam w wyjątkowo mroźnym roku 1987. Przyczyną było najpewniej zamarznięcie odpowiednich zbiorników wodnych położonych dalej na północny wschód, co zmusiło ptaki do poszukania bardziej dogodnych zimowisk.

Na zimowiskach oraz podczas powrotów z nich bielaczki łączą się w pary, razem przybywając na tereny lęgowe. Sezon rozpoczynają w maju lub czerwcu. Podobnie jak gągoły, najchętniej wybierają mieszkanie w dziupli wykutej przez dzięcioła czarnego. Tam samica składa 7-9 jaj, które wysiaduje przez 26-28 dni. Biologia lęgowa tego gatunku jest podobna jak u gągoła.

Bielaczki żywią się przede wszystkim dużymi owadami wodnymi, a zimą małymi rybami (3-6 cm długości). Nurkują do głębokości 4 m.


 
 
2007-2017 © Paweł Wietecha, nota prawna
 jesteśmy też na facebooku ostatnia aktualizacja: 05.04.2015, 18:29co nowego?
1x1px_trns.gif