• foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
foto-ptaki.pl arrow Ptaki arrow Kaczki morskie
 

Sonda

Jakiego typu informacji szukasz tu najczęściej?


 

Jaki korpus uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Jaki obiektyw uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Kaczki morskie Email
Autor: Antoni Marczewski   
autorzy zdjęć: Paweł Chara, Henryk Janowski, Adam Kumiszcza, Arkadiusz Labudda, Grzegorz Leśniewski, Antek Marczewski, Mateusz Matysiak, Maciej Rębiś, Paweł Wacławik.

Antoni Marczewski Tak zwane kaczki morskie, którym poświęcone jest to wydanie serwisu, w rzeczywistości nie mają żadnych szczególnych cech, które pozwoliłyby na ich oddzielenie od grążyc, czyli kaczek nurkujących.
Lodówka
Lodówka - Clangula hyemalis © Paweł Wacławik
Przyjęło się stosować ten zbiorczy termin dla grupy gatunków, których przedstawiciele trzy czwarte roku spędzają w środowisku morskim. Poza typowymi reprezentantami tego zespołu postanowiłem opisać jeszcze gągoła (bardziej zbliżonego do grążyc), który zimą, szczególnie na wybrzeżu, potrafi tworzyć silne koncentracje, jak również dwa nie omawiane dotąd gatunki traczy – prawdopodobnie lęgowego w Polsce szlachara oraz pojawiającego się w Polsce tylko przy okazji przelotów oraz zimowania bielaczka. Lista nie wyczerpuje wszystkich gatunków, jakie przy dużej dozie szczęścia można zimą spotkać w naszym kraju. Mniej lub bardziej regularnie zalatują tu birginiaki, turkany, kamieniuszki, markaczki amerykańskie czy uhle pstrodziobe. Prawdopodobieństwo natknięcia się na nie podczas zimowych wypraw nad morze jest jednak często znikome, a zdobycie
Gągoł
Gągoł - Bucephala clangula © Henryk Janowski
dobrych zdjęć ilustrujących ich opis, wykonanych przez polskich autorów, w niektórych przypadkach graniczy z niemożliwością.

Wśród ludzi zdarzają się amatorzy zimowych kąpieli w morzu, jednak stanowią oni margines całej populacji, która za lodowatą wodą szczególnie nie przepada. Dla kaczek morskich przebywanie w niej nie jest kwestią gustu, lecz życia i śmierci, dlatego muszą być do niego znakomicie przystosowane. Przed zimnem chronią je m.in. podskórna warstwa tłuszczu i sute upierzenie – znacznie grubsze niż u gatunków lądowych. Pomiędzy powierzchnią ciała i powierzchnią piór tzw. konturowych (dla odróżnienia od piór puchowych) utrzymuje się centymetrowa warstwa powietrza funkcjonująca jako warstwa izolacyjna. Gruczoł kuprowy produkuje tłustą wydzielinę, którą kaczki rozprowadzają dziobem po całym ciele. Dzięki temu pióra nie nasiąkają wodą. Ważną rolę w termoregulacji odgrywają nogi – podczas upałów oddawany jest przez nie nadmiar ciepła, jednak zimą kluczową kwestią staje się zatrzymanie tego ciepła w organizmie. Udaje
Szlachar
Szlachar - Mergus serrator © Mateusz Matysiak
się to osiągnąć dzięki specjalnemu układowi żył i tętnic. Krew, płynąc tętnicami od serca przez różne organy, stopniowo się nagrzewa. Jednak tuż przy nogach ciepło jest oddawane do bardzo blisko w tym miejscu położonych żył, dzięki czemu „wraca” do organizmu i nie jest oddawane na zewnątrz.

Kaczki morskie to w większości znakomici nurkowie. To także zasługa przystosowań – m.in. mniejszych worków powietrznych i kości spneumatyzowanych w mniejszym stopniu niż u innych ptaków (efektem jest słabiej działająca siła wyporu). Ptaki, w przeciwieństwie do człowieka, który nie jest w stanie decydować o aktualnie przyjętej przez jego włosy pozycji, mają możliwość przyciskania piór do powierzchni ciała. Dzięki temu usuwają warstwę powietrza, o której była mowa wcześniej.

Osoby regularnie nurkujące wiedzą, że po zejściu na dużą głębokość nie można wynurzyć się gwałtownie, lecz co parę metrów należy robić postoje. Celem jest niedopuszczenie do powstania w mózgu i płucach pęcherzyków azotu, które mogłyby spowodować niebezpieczne zatory w
Bielaczek
Bielaczek - Mergellus albellus © Paweł Chara
naczyniach krwionośnych. Ptaki nie muszą być tak ostrożne, ponieważ tuż przed zanurkowaniem wypuszczają z płuc całe powietrze, a zapas przechowują jedynie w workach powietrznych nie mających łączności z układem krążenia. Kolejną adaptacją fizjologiczną do pobierania pokarmu z dna morskiego jest wysoka zawartość mioglobiny (hemoglobiny mięśniowej) – związku chemicznego, dzięki któremu mięśnie otrzymują ilość tlenu niezbędną do wydajnej pracy. Aby dostać się na odpowiednią głębokość, bohaterowie tego wydania serwisu posługują się zarówno nogami, jak i skrzydłami (w przeciwieństwie np. do perkozów, dla których jedynym źródłem napędu są tylne kończyny).

Kaczki morskie muszą radzić sobie nie tylko z zimnem i koniecznością zanurzania się w poszukiwaniu pokarmu, lecz również z usuwaniem nadmiaru soli (pochodzącej z wody i spożywanych organizmów). Silnie stężoną solankę wydzielają umieszczone pod oczodołami gruczoły, skąd spływa ona do przedniej części jamy nosowej i przez nozdrza wydostaje się na zewnątrz. Porównując wielkość nasadowej części dzioba u typowych kaczek morskich i np. kaczek pływających można bez trudu zauważyć, że u pierwszych jej rozmiary są zdecydowanie większe.

Uhla
Uhla - Melanitta fusca © Adam Kumiszcza
Przedstawiciele omawianej grupy tworzą nieraz bardzo liczne koncentracje na poszczególnych akwenach morskich, gdzie może zbierać się nawet do kilkuset tysięcy osobników jednego gatunku. W tekstach poświęconych poszczególnym kaczkom starałem się podawać te maksymalne liczebności stwierdzane dla różnych regionów, jednak należy pamiętać, że wielkość skupisk silnie zależy od wielu czynników, wśród których na pierwsze miejsce wysuwają się czynniki atmosferyczne. Do rzadkości nie należą sytuacje, gdy różnice między kolejnymi sezonami wynoszą kilka rzędów wielkości. Będąc przy kwestiach technicznych pragnę wspomnieć, że dla wygody zarówno pisania, jak i czytania, zrezygnowałem z ciągłego umieszczania przy numerach dekad informacji, że chodzi o wiek dwudziesty. Jeśli gdzieś sytuacja ma się inaczej i mowa o wcześniejszym lub późniejszym stuleciu, jest to w tekście wyraźnie zaznaczone.


 
 
2007-2017 © Paweł Wietecha, nota prawna
 jesteśmy też na facebooku ostatnia aktualizacja: 05.04.2015, 18:29co nowego?
1x1px_trns.gif