• foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
foto-ptaki.pl arrow Ptaki arrow Kaczki nurkujące
 

Sonda

Jakiego typu informacji szukasz tu najczęściej?


 

Jaki korpus uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Jaki obiektyw uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Kaczki nurkujące Email
Autor: Antoni Marczewski   

Hełmiatka
Netta rufina

Pochodzące ze starożytnej greki słowo Nettaoznacza po prostu kaczkę, natomiast rufinapochodzi od koloru czerwonego (rufus). Hełmiatka jest najrzadszą i największą polską grążycą- wielkością dorównuje krzyżówce (długość ciała od 53 do 58 cm, rozpiętość skrzydeł 84-88 cm, masa ciała 0,8-1,3 kg).
Hełmiatki
Hełmiatki - Netta rufina © Arkadiusz Labudda
U samca w szacie godowej głowa pomarańczowa z krótką grzywą. Oko i dziób czerwone, szyja, pierś, pas przez środek brzucha i tył ciała czarne, wierzch brązowy, boki białe. Samica brunatna z ciemnobrązową czapeczką i szarymi bokami głowy. Dziób czarny z różową przepaską na końcu – stanowi on cechą pozwalającą odróżnić samicę od samca w szacie przejściowej, gdyż u tego ostatniego jest cały czerwony. Młode ptaki ubarwione podobnie do samicy, ale mniej kontrastowo.

W Europie gatunek ten jest najliczniejszy na południowych krańcach zasięgu, czyli w Rosji (do 9 tys. par), Hiszpanii (do 8,6 tys.), Turcji (do 5 tys.) i Rumunii (do 3 tys.). Przez Polskę przebiega północna granica areału, biegnąca dalej przez Niemcy, Holandię po południową część Wielkiej Brytaniii.

Pierwsze lęgi hełmiatek stwierdzono w naszym kraju w 1968 roku. W latach 70. oraz 80. XX w. stanowiska lęgowe istniały na
Hełmiatka
Hełmiatka - Netta rufina © Adam Kumiszcza
mazurskich jeziorach Łuknajno, Warnołty czy Karaś. Panuje opinia, że obecnie jedynym stałym lęgowiskiem tego gatunku na północny Polski jest Jezioro Łuknajno, stanowiące również ostoję dla ptaków przepierzających się i migrujących. Przebywają na nim nawet do końca listopada, a najliczniejsze są na przełomie sierpnia i września. Nie spotyka się już takich dużych stad jak dawniej (gdy gromadziło się 400-900 osobników) i najczęściej można w tym okresie stwierdzić grupy liczące maksymalnie kilkadziesiąt ptaków. Na początku lipca 2007 sfotografowano dwie samice z młodymi nad Jeziorem Tałty i wypływającym z niego Kanałem Tałteńskim (zdjęcia wykonał Jakub Antczak). Być może więc kaczki te gnieżdżą się również nad innymi mazurskimi jeziorami, a mała ilość stwierdzeń wynika z niewielkiej penetracji tych terenów przez ornitologów i ptasiarzy.

W całej Polsce aktualną wielkość populacji szacuje się na 15-20 par. Poza Łuknajnem kaczki te gnieżdżą się na stawach Wielikąt i Łężczok koło Raciborza, stawach w Górkach w Dolinie Nidy. W 2004 po raz pierwszy stwierdzono lęgi w Dolinie Górnej Wisły (na stawach Bugaj, Przeręb i Spytkowice).

Podczas przelotów te rzadkie kaczki mogą pojawiać się w całym kraju,
Hełmiatka
Hełmiatka - Netta rufina © Adam Kumiszcza
szczególnie w partiach zachodnich. Wędrówka wiosenna trwa od drugiej połowy marca do połowy maja, jesienna od sierpnia do początku grudnia. Słabo zaznaczony szczyt wędrówki wiosennej ma miejsce na przełomie marca i kwietnia. Wyjątkowo dużą koncentrację zaobserwowano w połowie lat 80., gdy na Zalewie Wiślanym stwierdzono 64 osobniki. Bardzo rzadko (dotychczas około 20 razy) dochodzi do przypadków zimowania (od końca grudnia do połowy lutego). Większość europejskich ptaków spędza zimę w południowej Europie, głównie nad Morzem Śródziemnym.

Jest kaczką roślinożerną - szczególnie preferuje rosnące w formie podwodnych łąk ramienice i rogatki. W jej menu znajdziemy również drobne zwierzęta – kijanki, małe ryby, mięczaki i skorupiaki. W ich poszukiwaniu może nurkować przez ok. pół minuty na głębokości 2-4 m. Nieraz zdarza się jej żerować sondując dno zbiornika przy jego brzegu.

Gatunek zamieszkuje stawy hodowlane i płytkie zarastające jeziora. Wymaga szerokiego pasa roślinności nabrzeżnej, szczególnie starych, połamanych trzcinowisk chroniących gniazdo przed falami. Ptaki osiągają dojrzałość płciową w pierwszym lub drugim roku życia. Samica zajmuje się zarówno budową gniazda (zwykle dobrze ukrytego
Hełmiatka
Hełmiatka - Netta rufina © Arkadiusz Labudda
wśród nabrzeżnej roślinności) oraz złożeniem jaj i wysiadywaniem. W maju w gnieździe pojawia się 8-10 jaj (minimalnie 6, maksymalnie 14), które są wysiadywane przez 26-28 dni. Kaczęta uzyskują lotność po 45-50 dniach po wyklucia.

Moje pierwsze życiowe spotkanie z hełmiatką miało miejsce w londyńskim Parku Dulwich, który w wieku 9 lat odwiedziłem razem z rodzicami. Było to w okresie, kiedy miałem przelotną przygodę z japońską sztuką walki kendo i nasz pobyt w Wielkiej Brytanii związany był z zawodami w tej dyscyplinie (dla pełnego obrazu należy dodać, że odpadłem po pierwszej walce, pokonany przez japońską rówieśniczkę). Jednak bardziej niż odniesieniem sukcesów sportowych pasjonowałem się bogactwem gatunków, jakie można było zobaczyć na głównym parkowym stawie. W niewielkiej zatoczce pływał sobie pięknie wybarwiony samiec hełmiatki. Jest wysoce wątpliwe, by był to przedstawiciel dzikiej populacji – raczej osobnik celowo wypuszczony lub zbiegły z niewoli z którejś z licznych w Europie Zachodniej hodowli ptaków ozdobnych. O tym, że nietrudno z takiej hodowli uciec, dobitnie świadczył fakt, iż tuż obok pływał samiec czernicy australijskiej Aythya australis.

Hełmiatka jest gatunkiem chronionym.


 
 
2007-2017 © Paweł Wietecha, nota prawna
 jesteśmy też na facebooku ostatnia aktualizacja: 05.04.2015, 18:29co nowego?
1x1px_trns.gif