• foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
 

Sonda

Jakiego typu informacji szukasz tu najczęściej?


 

Jaki korpus uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Jaki obiektyw uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Gęsi Email
Autor: Antoni Marczewski   
Gęgawa
Gęgawa - Anser anser © Paweł Wietecha

Gęgawa
Anser anser

Gęgawa ze wszystkich dzikich gęsi najbardziej przypomina gęś domową, której jest bezpośrednim przodkiem (dopiero niedawno pojawiły się na polskich wsiach gęsi pochodzące od azjatyckiej gęsi garbonosej). Ogólnie bardzo jasny ptak, szczególnie w przypadku osobników z podgatunku rubirostris. Już z daleka widać duży pomarańczowy (u anser) lub różowawy (u rubirostris) dziób. Stosunkowo gruba szyja i duża głowa, na spodzie ciała czasem drobne czarne plamy, nigdy tak wyraźne jak u gęsi białoczelnej. Nogi jasnoróżowe. W locie jasnoszare pióra na przednim brzegu szerokich skrzydeł tworzą wrażenie niemal białej plamy, spód skrzydeł biały.

Pod koniec XIX wieku znajdowała się ona na granicy wymarcia, głównie wskutek intensywnych polowań. Na dodatek na wsiach nierzadko spotykaną praktyką było podkradanie gęgawom jaj w celach spożywczych lub dla podłożenia ich gęsiom domowym. Po II wojnie światowej podjęto szereg działań ochronnych, które pozwoliły na odrodzenie się krajowej populacji – obecnie do lęgów przystępuje około 3 tysięcy par, głównie w województwach zachodnich. Jedną z najbardziej znanych ostoi tego gatunku jest Jezioro Gopło, gdzie pod koniec lat 90. gniazdowało ok. 180 par. Gęgawy gnieżdżą się na dużych kompleksach stawów rybnych, na zarastających jeziorach i w dolinach rzecznych. Warto wiedzieć, że w sezonie lęgowym można nieraz spotkać grupy ptaków tworzone przez osobniki nie przystępujące do lęgów lub takie, które lęg utraciły. Co ciekawe, badania na oswojonych gęgawach prowadzone przez Konrada Lorenza (austriackiego zoologa, twórcę etologii – nauki o zachowaniach zwierząt, laureata Nagrody Nobla z medycyny i fizjologii za odkrycie wzorców zachowań indywidualnych i społecznych) wykazały, że gęsi tworzą nie tylko trwałe pary samiec-samica, ale zdarzają się wśród nich również trwające wiele lat związki homoseksualne.

Gęgawy
Gęgawy - Anser anser © Artur Tabor
Ciężko wyjaśnić inne zjawisko związane z rozrodem, a mianowicie "adopcje" gęgaw przez łabędzie nieme. Co pewien czas słychać w Polsce o takich przypadkach (np. w latach 2004 i 2005 na Stawach Przygodzickich).

Odloty trwają od września do grudnia, przy czym najintensywniej odbywają się w drugiej połowie października i pierwszej połowie listopada. Zamieszkujące nasz kraj gęsi lecą na zimowiska dwoma szlakami: "atlantyckim" i "śródziemnomorskim". Pierwszy wiedzie przez tereny Niemiec, Holandii, północnej Francji i kończy się w Hiszpanii. Drugi przez Czechy, jez. Neusiedlersee w Austrii, Balaton na Węgrzech, Słowenię, Włochy, do północnej Tunezji i Algierii. Podczas przelotu w Polsce nie jest to gatunek tak wyraźnie widoczny jak gęsi białoczelne czy zbożowe. Największe udokumentowane jesienne zgrupowanie gęgaw odnotowano w Ujściu Warty w 1995, kiedy zebrało się tam 6 tys. osobników. Przeloty mogą odbywać się w nocy, choć z reguły ptaki lecą w ciągu dni, w stadach lub grupach rodzinnych.

Zimowanie gęgawy w Polsce uzależnione jest od warunków klimatycznych – podczas łagodniejszych zim stwierdzano w całym kraju ponad 1200 ptaków, jednak w przypadku mroźnych zaledwie kilkadziesiąt gęsi. Dane te dotyczą przede wszystkim zachodniej części kraju, ponieważ w pozostałych zimowe spotkania z gęgawami należą do rzadkości. Osobniki zimujące na polach żerują na oziminach zbóż i rzepaku lub żywią się wyrywanymi z ziemi kłączami perzu.

Gęgawy
Gęgawy - Anser anser © Paweł Wietecha
Powroty na tereny lęgowe trwają od połowy lutego do początku kwietnia. W czerwcu gęgawy zlatują się na miejsca, gdzie wymieniają zużyte pióra na nowe i czasowo tracą zdolność do lotu (na około miesiąc). Ważne jest, aby teren pierzowiska zapewniał im bezpieczeństwo, zwłaszcza przed drapieżnikami, dlatego wybierane są na nie z reguły okolice trudno dostępne. W Polsce największe zgromadzenia pierzących się gęgaw obserwowano w Ujściu Warty.

W Polsce można spotkać przedstawicieli dwóch podgatunków: Anser anser anser i Anser anser rubirostris (w nazwach gęsich podgatunków nieraz pojawia się końcówka rostris od łacińskiego rostrum – dziób). To, czy drugi gnieździ się w Polsce, czy tylko do nas zalatuje, nie zostało jeszcze dokładnie zbadane. W skali globu pierwszy z nich zamieszkuje północną, zachodnią i centralną część Europy, na zimę odlatując do Europy południowo-zachodniej, północnej Afryki i na Bliski Wschód. Z kolei ptaki rubirostris gnieżdżą się głównie we wschodnio-centralnych regionach naszego kontynentu, ale ich zasięg obejmuje również pas od Iraku do Chin. Część osobników zimuje razem z pobratymcami na zimowiskach w Europie, pozostałe wybierają południowo-wschodnią Azję.



 
 
2007-2017 © Paweł Wietecha, nota prawna
 jesteśmy też na facebooku ostatnia aktualizacja: 05.04.2015, 18:29co nowego?
1x1px_trns.gif